พระพุทธเจ้าได้ทรงแสดงลักษณะต่างๆ ของคนฟังธรรมกับพระอานนท์ไว้ว่า
- คนไหนฟังธรรมแล้วชอบหลับ เคยเกิดเป็นงู 500 ชาติ จึงไม่เคยนอนอิ่มเสียที
- คนไหนฟังธรรมแล้วชอบเอานิ้วเขียนพื้นดินไปมา เคยเกิดเป็นไส้เดือนชอนไชดิน 500 ชาติ
- คนไหนฟังธรรมแล้วชอบเขย่าต้นไม้ (ไม่อยู่นิ่ง) เคยเกิดเป็นลิง 500 ชาติ
- คนไหนฟังธรรมแล้วชอบแงนหน้ามองท้องฟ้า เคยเกิดเป็นหมอดู 500 ชาติ
- คนไหนฟังธรรมแล้วตั้งใจ เคยเกิดเป็นบัณฑิต มีความรู้กว้างขวาง 500 ชาติ
พระอานนท์ถามต่อว่า "ทำไม แม้แต่ธรรมะอันลึกซึ้งแยบคายที่พระพุทธองค์ทรงแสดง จึงไม่ทำให้อุบาสกฟังอย่างเคารพได้"
พระพุทธเจ้าตรัสตอบ "เพราะคนไม่เคยฟังธรรมะ เคยฟังแต่เรื่องไร้สาระมาเป็นเวลานานแล้วหลงประมาทในชีวิต จึงทำให้ไม่สามารถตั้งใจฟังธรรมได้"
---------
- คนไหนฟังธรรมแล้วชอบหลับ เคยเกิดเป็นงู 500 ชาติ จึงไม่เคยนอนอิ่มเสียที
- คนไหนฟังธรรมแล้วชอบเอานิ้วเขียนพื้นดินไปมา เคยเกิดเป็นไส้เดือนชอนไชดิน 500 ชาติ
- คนไหนฟังธรรมแล้วชอบเขย่าต้นไม้ (ไม่อยู่นิ่ง) เคยเกิดเป็นลิง 500 ชาติ
- คนไหนฟังธรรมแล้วชอบแงนหน้ามองท้องฟ้า เคยเกิดเป็นหมอดู 500 ชาติ
- คนไหนฟังธรรมแล้วตั้งใจ เคยเกิดเป็นบัณฑิต มีความรู้กว้างขวาง 500 ชาติ
พระอานนท์ถามต่อว่า "ทำไม แม้แต่ธรรมะอันลึกซึ้งแยบคายที่พระพุทธองค์ทรงแสดง จึงไม่ทำให้อุบาสกฟังอย่างเคารพได้"
พระพุทธเจ้าตรัสตอบ "เพราะคนไม่เคยฟังธรรมะ เคยฟังแต่เรื่องไร้สาระมาเป็นเวลานานแล้วหลงประมาทในชีวิต จึงทำให้ไม่สามารถตั้งใจฟังธรรมได้"
---------
หากเราเคยฟังธรรมแล้วเป็นเช่นนี้ ก็ให้รู้ไว้เถอะว่าไม่ใช่เรื่องแปลกประหลาด แต่เพราะพื้นความดีและความรู้ที่สะสมมา แต่อย่างไรก็ยังดีที่ตอนนี้เรายังได้ยินคำว่า "พระพุทธ" "พระธรรม" และ "พระสงฆ์อยู่ ที่เหลือก็เป็นเรื่องของแต่ละคนจะเข้าใจว่าอย่างไร?
...แม้พระพุทธรูปจะงดงามเท่าใด แต่หากเรายังปราบปลื่มกับรูปอื่นอยู่ ก็อาจมองไม่เห็น...
...แม้พระจะแสดงธรรมได้ไพเราะเพียงใด แต่หากเรายังหลงไหลอยู่กับเสียงอื่นอยู่ ก็อาจไม่ได้ยิน...
...แม้พระผู้ปฏิบัติชอบจะน่าเลือมใสปานใด แต่หากเรายังเชื่ออย่างผิดๆ อยู่ ก็อาจไม่ได้พบไม่ได้เจอท่าน...
